Σχέδιο "Καλλικράτης" και στα μουσεία-της Γιώτας Σύκκα/ Καθημερινή 28/3/10

Σχόλιο

Σχόλιο από τον/την Christodoulou Kyriaki στις 7 Ιούνιος 2010 στις 17:22

Το πρόβλημα των πολλών μουσείων λύθηκε!
Σήμερα άκουσα την παρακάτω άποψη, από εκπαιδευτικό παρακαλώ.
Να μην ανοίγουν πολλά μουσεία, αλλά ένα μόνο σε κάθε πόλη με πολλές θεματικές αίθουσες.
Έτσι θα έχουμε λιγότερο προσωπικό αριθμητικά, λιγότερα έξοδα (?), ένα μόνο εισητήριο (ή και καθόλου), κ.ο.κ.

Σχόλιο από τον/την Kostas Arvanitis στις 30 Μάρτιος 2010 στις 2:57

Στέφανε και Κική, συμφωνώ και εγώ ότι μια τέτοια αποκέντρωση της διοίκησης των τοπικών αρχαιολογικών μουσείων θα χρειαζόταν την κατάλληλη μελέτη. Το θέμα της χρηματοδότησης (στο οποίο αναφερόταν κυρίως το σχόλιό μου) ίσως να είναι λιγότερο περίπλοκο και πιο επιθυμητό, τόσο από την κεντρική κυβέρνηση, όσο και από την Αυτοδιοίκηση. Ίσως να είναι και ένας έμμεσος τρόπος ώστε οι αποφάσεις για τη δημιουργία ενός μουσείου να παίρνονται με περισσότερη ευθύνη - δεν υποννοώ ότι δεν παίρνονται υπεύθυνα, καθώς δεν γνωρίζω τη διαδικασία, αλλά υποθέτω ότι ένας Δήμος που θα πρέπει να συμβάλει οικονομικά στα λειτουργικά και άλλα έξοδα ενός κρατικού αρχαιολογικού μουσείου της περιοχής του θα σκεφτεί δυο φορές προτού προτείνει/υποστηρίξει την ίδρυσή του.

Βέβαια, τα παραπάνω αποτελούν περισσότερο ερώτηση και προβληματισμό, παρά πρόταση, καθώς είμαι "out of my depth" όσον αφορά το πώς λειτουργεί η Αυτοδιοίκηση και τι προβλήματα και προκλήσεις θα είχε μια τέτοια αποκέντρωση της χρηματοδότησης.

Σχόλιο από τον/την Christodoulou Kyriaki στις 29 Μάρτιος 2010 στις 11:35

Καλημέρα σε όλους,

θα απαντήσω πρώτα για την τοποική αυτοδιοίκηση. Συχνά έχει προβλήματα στη συντήρηση των δικών της μουσείων, πόσο μάλλον αν της αναθέσουν και τα αρχαιολογικά. Όχι γιατί δεν έχει να διαθέσει, αλλά γιατί προτιμά να διαθέτει σε άρτον και θεάματα.

Τώρα,σε ότι αφορά στο επιστημονικό προσωπικό. Υπάρχουν μουσεία και φορείς που διαθέτουν πολύ καλά καταρτισμένο προσωπικό. Το ερώτημα είναι (όσο απογοητευτικό κι αν μοιάζει) αν αυτό το ειδικευμένο προσωπικό χρησιμοποιείται στον τομέα ειδίκευσής του. Το άλλο ερώτημα είναι: αν έχουμε τέτοια άτομα και ζητάνε μια σύμβαση κάποιων μηνών που θα λύσει τα χέρια σε πολλούς συνεργάτες τους και τομείς δράσεις, γιατί κάνουμε τα πάντα για να μην γίνουν αυτές οι συμβάσεις.

Σε αυτό να προσθέσω και το περίφημο 24μηνο μετά το οποίο καμιά σύμβαση δεν ανανεώνεται.

Τέλος, η δημιουργία μουσείων που δεν μπορεί να "σηκώσει" είτε η τοπική αυτοδιοίκηση είτε το κράτος, γίνεται για να λέμε συχνά ότι έχουμε τόσα μουσεία. Το πως θα λειτουργήσουν δεν ενδιαφέρει πολύ. Κι όταν αποφασίζει πια κανείς να τα λειτουργήσει, από τηνεγκατάληψη τα προβλήματα που παρουσιάζονται είναι μια πονεμένη ιστορία.

Φιλικά

Σχόλιο από τον/την Stefanos Keramidas στις 28 Μάρτιος 2010 στις 23:10

Συμφωνώ απόλυτα με τις διατυπώσεις του Κωστή για την πολυπλοκότητα που ενέχει η προσέλκυση του κοινού στο μουσείο και με την υπογράμμιση του παλιομοδίτικου χαρακτήρα που έχουν οι αναγωγές των πάντων σε οικονομικούς όρους. Από την άλλη αυτό που μου έκανε εντύπωση στο συγκεκριμένο άρθρο ήταν οι διατυπώσεις της εκπροσώπου του υπουργείου που δείχνουν επιδερμική αντιμετώπιση, απουσία συνολικού σχεδιασμού και, μάλλον, περιορισμένη γνώση του αντικειμένου. Και είναι προφανές πως δεν μπορεί να είναι όλοι γνώστες επί παντός επιστητού αλλά αγνοώ γιατί δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι επιστημονικοί σύμβουλοι και επιτροπές που να μπορούν να στηρίξουν την ανανέωση της ελληνικής μουσειακής πραγματικότητας (δεν ξέρω αν έχετε δει τη λίστα με τα μέλη του πρόσφατα ανανεωμένου Συμβουλίου Μουσείων αλλά είναι άξιο απορίας πως εξαιρετικοί αρχαιολόγοι ισούνται αυτόματα με ειδήμονες της σύγχρονης μουσειολογίας). Και αν αυτή είναι η αντιμετώπιση από τον πυρήνα του ΥΠΠΟ, που διαχειρίζεται και το μεγαλύτερο μέρος των μουσείων της χώρας, πόσο μπορούμε να ελπίζουμε σε μια αλλαγή?

Όσο για το σχόλιο της τελευταίας παραγράφου θα ήθελα να σημειώσω πως μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πολύ δύσκολη και θα αντιμετώπιζε τις έντονες αντιδράσεις σύσσωμης της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Θα θυμίσω μόνο την αντίδραση που υπήρξε στην "αυτονόμηση" κάποιων μεγάλων μουσείων σύμφωνα με τον 3028/2003 αλλά και την ανάλογη συζήτηση για το Μουσείο Ακροπόλεως. Επίσης, διατηρώ επιφυλάξεις για το κατά πόσο η αλλαγή του φορέα αρμοδιότητας θα έλυνε το πρόβλημα. Για μένα η λύση θα ήταν συντονισμένες, μελετημένες αποφάσεις που σταθμίζουν το περιβάλλον γέννησης και δράσης ενός μουσείου και, κυριότατα, την πιθανή βιωσιμότητά του. Κάτι τέτοιο μπορεί, φυσικά, να εκτιμηθεί μόνον εφόσον υπάρχει αναλυτική, σύγχρονη μουσειολογική μελέτη που παρουσιάζει όλες τις παραμέτρους περιεχομένου και λειτουργίας ενός μουσείου. Διαφορετικά δεν καταλαβαίνω γιατί το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να υποκύπτουν στη δημιουργία μουσείων που γίνονται για να ικανοποιήσουν "οράματα" εθνικού, πολιτικού ή οικονομικού χαρακτήρα.

Σχόλιο από τον/την Kostas Arvanitis στις 28 Μάρτιος 2010 στις 14:51

Ενδιαφέρον άρθρο. Συμφωνώ ότι η δικτύωση των μουσείων θα βοηθούσε σε διάφορα επίπεδα (επισκεψιμότητας, συνεργασιών για δια-μουσειακές, θεματικές εκθέσεις, εξορθολογισμού δαπανών, διαφήμισης). Οι ιδέες για "χρησιμότητα και την ανταποδοτικότητα των νέων χώρων", και ένας "Καλλικράτης μουσείων" είναι επίσης πολύ ενδιαφέρουσες. Έχω την αίσθηση, όμως, τουλάχιστον από το άρθρο, ότι η επισκεψιμότητα και η συμμετοχή των μουσείων στη ζωή ενός τόπου/κοινότητας/οικογένειας/ατόμου αντιμετωπίζεται καταρχήν ως ζήτημα στρατηγικού σχεδιασμού και οικονομικών οφελών. Κατά τη γνώμη μου είναι κυρίως θέμα περιεχομένου, επικοινωνίας του περιεχομένου (όχι των χώρων) και συμμετοχής στη μουσειακή διαδικασία.

Επίσης, η γνώμη μου είναι ότι η προσέγγιση του (μουσειακού) κοινού ως "σύγχρονου καταναλωτή" έχει δοκιμαστεί ήδη (είναι θα έλεγα ιδέα της δεκαετίας του '90) και δεν έχει αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα, κυρίως διότι ενισχύει ακόμα περισσότερο το δίπολο "παραγωγός" - "καταναλωτής", που ενώ μπορεί να λειτουργεί στη σχέση παραγωγού/εμπόρου-πελάτη στο Tesco της γειτονιάς, δεν αποτελεί ιδιαίτερα ελκυστικό μοντέλο για οργανισμούς όπως τα μουσεία, όπου ο επισκέπτης δεν θεωρείται απλά καταναλωτής του μουσειακού προϊόντος, αλλά συμμέτοχος, αν όχι συμπαραγωγός. Η έννοια της "κοινότητας" που έχει από χαλαρό ως αυξημένο ενδιαφέρον, ρόλο και συμμετοχή στη μουσειακή διαδικασία είναι, θεωρώ, ένα πιο "παραγωγικό" μοντέλο σχέσης μουσείου-κοινού, διότι δεν δίνει έμφαση στο ευκαιριακό ενδιαφέρον του κοινού (με την έννοια του 2+1 δώρο του εμπορικού καταστήματος), αλλά στη δημιουργία ενός δικτύου του μουσείου με άτομα, ομάδες, τοπικές κοινωνίες. Όταν δει κανείς το μουσείο ως δίκτυο, ξεφεύγει από τα δίπολα "μουσείο-επισκέπτες", "εισιτήριο-έσοδα", "παραγωγός γνώσης-καταναλωτής γνώσης" κλπ και αποδίδει στο μουσείο μια πιο οργανική σχέση στον κοινωνικό ιστό και ζωή - ο ρόλος και τα οφέλη τότε του μουσείου ορίζονται από τη συμμετοχή του σε αυτό το δίκτυο και όχι απλά από τον αριθμό των εισιτηρίων. Το 2+1 δώρο λειτουργεί περισσότερο για τουρίστες και ευκαιριακούς επισκέπτες - όχι για τοπικές κοινωνίες (εκτός αν θεωρούμε τις τοπικές κοινωνίες "τουρίστες" των μουσείων).

Όσον αφορά τα οικονομικά μοντέλα των μουσείων: αναρωτιέμαι αν τα τοπικά π.χ. αρχαιολογικά μουσεία του Υπουργείου Πολιτισμού θα μπορούσαν να χρηματοδοτούνται (και διοικούνται;) από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αν μια πόλη θέλει μουσείο, ίσως θα πρέπει να μπορεί και να το συντηρεί.